АРБИТРЫН ШИЙДВЭРИЙН ҮНДЭСЛЭЛ БА ШИНЖЭЭЧИЙН ДҮГНЭЛТИЙН ЧАНАР

"Шинжээчийн дүгнэлт ба хөрөнгийн үнэлгээний шинжилгээ" сэдэвт форумд Монголын Олон Улсын Арбитрын нарийн бичгийн дарга Н.Батдорж оролцож, Арбитрын хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд хөрөнгийн үнэлгээний шинжээчийн дүгнэлтийн ач холбогдол, өнөөгийн байдал сэдвээр илтгэл тавилаа. Хөрөнгийн үнэлгээний шинжилгээ нь арбитрын маргаан шийдвэрлэх ажиллагаанд зөвхөн санхүүгийн үзүүлэлт төдий зүйл биш бөгөөд хэргийн бодит үнэнийг тогтоох, хохирлын хэмжээг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй тодорхойлох гол нотлох баримт болдог байна. Ялангуяа бизнесийн болон хөрөнгө оруулалтын нарийн төвөгтэй маргаанд арбитрчид хууль зүйн дүгнэлт гаргахдаа хөндлөнгийн шинжээчийн мэргэжлийн мэдлэг, аргачлалд зайлшгүй түшиглэдэг болохыг тэрээр онцлов. Өнөөгийн практикт хөрөнгийн үнэлгээний шинжээчийн дүгнэлт нь арбитрын шийдвэр эцсийн бөгөөд хэрэгжих боломжтой байхад шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэж байна.

Гэрээний үүрэг биелүүлээгүйгээс үүссэн бодит хохирол болон олох ёстой байсан орлогыг олон улсын стандартын дагуу үнэн зөв тогтоосноор арбитрын шийдвэр үндэслэлтэй болох нөхцөлийг бүрдүүлдэг. Гэвч дотоодын үнэлгээний стандарт болон олон улсын практик хоорондын зөрүү, нарийн төвөгтэй санхүүгийн хэрэгслүүдийг үнэлэх арга зүйн сорилтууд байсаар байгааг илтгэлээр хөндлөө.

Түүнчлэн арбитрын ажиллагааны явцад талууд өөрсдийн сонгосон шинжээчээр дамжуулан өөрт ашигтай дүгнэлт гаргуулах оролдлого хийх нь маргааныг сунжруулах эрсдэлийг дагуулдаг. Тиймээс МОУА-аас арбитрын бүрэлдэхүүн хараат бус шинжээчийг томилох замаар ажиллагааг шуурхайлах, шинжээчдийн ёс зүй болон мэргэжлийн хариуцлагыг өндөрсгөхөд онцгойлон анхаарч байна. Цаашид хөрөнгийн үнэлгээний шинжээчид нь зөвхөн тоон тооцоолол хийх бус, арбитрын эрх зүйн орчин, зах зээлийн эрсдэл, цаг хугацааны хүчин зүйлийг иж бүрэн тооцдог "мэргэшсэн гэрч"-ийн түвшинд ажиллах шаардлагатай байгааг Н.Батдорж тэмдэглэлээ.