ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ: "Зөвхөн төр гэхгүй аж ахуй нэгжүүд эрчим хүчээ шийдээд, илүү гарсан нөөцөө төвийн системд нийлүүлэх боломж бий"

2024/11/13 0

Европын Холбоо, ЕСБХБ, МҮХАҮТ хамтран “Ногоон эдийн засаг, ногоон бизнес- Эрчим хүчний шилжилт” арга хэмжээг 2024-11-13-нд буюу өнөөдөр зохион байгууллаа. Арга хэмжээнд Европын Холбооноос Монгол Улсад суугаа Элчин сайд хатагтай Ина Марчюлёните, Европын Сэргээн Босголт Хөгжлийн банкны Монгол дахь суурин төлөөлөгч ноён Ханнес Такач нарын зочид төлөөлөгчид оролцсон юм.

Арга хэмжээг нээж, МҮХАҮТ-ын Гүйцэтгэх захирал Т.Дүүрэн хэлсэн үгэндээ "Парисын хэлэлцээрийн хүрээнд хүлэмжийн хийн ялгарлыг бууруулах үндэсний хэмжээнд тодорхойлсон хувь нэмрийн зорилт, Үндэсний ногоон хөгжлийн бодлого, Төрөөс эрчим хүчний талаар баримтлах бодлого, Эрчим хүчний дунд хугацааны стратеги зэрэг бодлогын гол баримт бичгүүдэд 2030 он гэхэд эрчим хүчний үр ашгийг дээшлүүлэх шаардлагатай нүүр тулж байна. Даян дэлхийн институтаас Монгол улсад хийсэн судалгаагаар нүүрсээр ажилладаг станцуудын нийт хүлэмжийн хийн ялгаралт 2035 он гэхэд ойролцоогоор 56 сая тонн-д хүрнэ гэсэн тооцооллыг хийсэн.

Монгол Улс сэргээгдэх эрчим хүч рүү илүү эрчимтэй шилжиж, эдийн засагтаа эрчим хүчний үр ашгийг дээшлүүлэх олон арга хэмжээг авч хэрэгжүүлснээр хүлэмжийн хийн ялгаруулалт 2035 он гэхэд 2 дахин буурах боломжтой гэсэн судалгааны үр дүн гарсан. Сэргээгдэх эрчим хүчний үйлдвэрлэл ба хэрэглээг тогтвортой нэмэгдүүлэх, төр хувийн хэвшлийн түншлэлд тулгуурлан төсөл хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлэх зайлшгүй шаардлага бидний тулгарч байна. Сэргээгдэх эрчим хүчний салбарыг хөгжүүлэхэд хувийн хэвшлийн оролцоо, хөрөнгө оруулалтын санаачилгыг өрнүүлэх зорилгоор 2023 оны есдүгээр сард МҮХАҮТ дэргэдээ Эрчим хүчний зөвлөлийг байгуулан үйл ажиллагааг эхлүүлээд байгааг онцлон дурдмаар байна" гэлээ.

Мөн энэ үеэр Европын Сэргээн Босголт Хөгжлийн банкны Монгол дахь суурин төлөөлөгч ноён Ханнес Такач "Европын сэргээн босголт хөгжлийн банк дээр Эрчим хүчний стратеги боловсруулж гаргасан. Энэ маань улс орнуудад дэмжлэг үзүүлэх зорилготой. Ялангуяа цахилгаан эрчим хүч үйлдвэрлэхдээ ялгаруулж байгаа ялгарлыг бууруулах, дулааны эрчим хүчийг үйлдвэрлэхдээ ялгаруулж байгаа хүлэмжийн хийг бууруулахад дэмжлэг үзүүлдэг хөтөлбөр. Бид нэг талдаа санхүүжилт, хөрөнгө оруулалт өгдөг. Нөгөө талдаа зөвлөх үйлчилгээ үзүүлдэг. Эрчим хүчний ногоон шилжилтийг хийхийн тулд их хэмжээний хөрөнгө оруулалт хэрэгтэй. Энэ маань нөгөө талдаа жижиг дунд үйлдвэрүүдэд боломжийг олгож байдаг. Бүтээгдэхүүнээ нийлүүлж болно. Үйлчилгээ үзүүлж болно. Монгол Улсад эрчим хүчний тарифыг нэмэгдүүлэх гэдэг асуудал яригдаж байна. Энэ нь эргээд өрхүүдийн орлогод нөлөө үзүүлнэ. Тэгэхээр эрчим хүчний зардлыг хэрхэн бууруулах вэ гэдгийг бодолцож үзэх ёстой.

Нөгөө нэг хувилбар нь сэргээгдэх эрчим хүчний системийг хөгжүүлэх асуудал. Ингэх юм бол эрчим хүчний үр ашгийг сайжруулах, алдагдлыг бууруулах үйл ажиллагаа хэрэгжүүлснээрээ эрчим хүчний хэрэглээгээ 25 хувиар бууруулах боломжтой. Манай өрхүүд хэчнээн хэмжээний хүлэмжийн хий ялгаруулаад байгаа юм бэ. Эрчим хүчний ямар үр ашигтай шийдлүүдээ яаж хэрэгжүүлж, хөтөлбөр хэрэгжүүлж байж хүлэмжийн хийн ялгарлыг бууруулах вэ гэдгийг бодолцох ёстой. Эрчим хүчний эх үүсвэрийг аваад үзвэл маш бага хувийг сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэрээс нийлүүлж байна. Газрын гүний эрчим хүч, нарны эрчим хүч, усны эрчим хүчний боломжит эх үүсвэрүүдийг аваад үзвэл Монгол Улсад маш их боломж бий. Харамсалтай нь Монгол Улс энэ боломжуудаа ашиглаж чадахгүй байна. Эрчим хүчний эх үүсвэрийнхээ дийлэнхийг нүүрс шатаах замаар гаргаж авч байна” хэмээлээ.

Энэ үеэр МҮХАҮТ-ын ЕНБД С.Баясгалан "Хувийн хэвшлийн байгууллагуудад тулгарч буй хүлэмжийн хийн тооцооллын хэрэгцээ шаардлага, үйл ажиллагаандаа хэрхэн тусгах вэ, тогтвортой санхүүжилт ба бусад дэмжлэгүүд" сэдвийн хүрээнд болсон панел хэлэлцүүлэгт панелистаар оролцлоо. Тэрбээр "Зөвхөн улс өөрөө эрчим хүчний нэгдсэн системүүдийг сэргээгдэх эрчим хүчээр шийдэхээс гадна аж ахуй нэгж болгон өнөөдөр үүнд анхаарч, эрчим хүчний хэмнэлт бий болгосон, тоног төхөөрөмж, шийдлүүдийг санал болгож байна. Аж ахуй нэгжүүд өөрсдөө эрчим хүчээ шийдээд, зардлаа бууруулж, эрчим хүчний нөөцөө нэмэгдүүлж, илүү гарсан нөөцөө төвийн системд нийлүүлэх замаар орлогоо нэмэгдүүлэх энэ боломжууд байна" гэдгийг тодотголоо.

Хэлэлцүүлгийн үеэр,

-ЕСБХБ-ны эрчим хүчний салбарт хийгдсэн хөрөнгө оруулалт, ногоон зээлийн санхүүжилт ба ЖДБ-ийг ногоон зөвлөх үйлчилгээгээр хэрхэн дэмжиж байгаа талаар,

Эрчим хүчний үйлдвэрлэлээс гарах хүлэмжийн хий, түүнийг ААН-н түвшинд хэрхэн тооцоолох

-Эрчим хүчний яам болон БОУАӨЯ-наас баримталж буй бодлого, хувийн хэвшлийн оролцоо гэх мэт өргөн хэмжээний мэдээллийг өгсөн юм. Хүлэмжийн хийн тооцооллын талаар мэдлэг ойлголтоо нэмэгдүүлэх, ногоон эдийн засаг дахь үүрэг оролцоогоо тодорхой болгохоор зорьж буй хувийн хэвшлийн ААН, компаниуд, холбогдох бизнесийн холбоод энэхүү арга хэмжээнд оролцож, мэдээлэл сонслоо.