ХИЛ ДЭЭР ГАЦМААРГҮЙ БАЙНА

Эдийн засгийн тулгууруудын нэг уул уурхайн бүтээгдэхүүнээс гадна “Хувийн хэвшлийнхэн маш олон бүтээгдэхүүн экспортлохыг хүсэж байна” гэж МҮХАҮТ-ын дэргэдэх Эдийн засгийн коридор, боомт тээвэр, логистикийн зөвлөлийн дарга А.Мөнхболд Боомтын Сэргэлт Үндэсний Форум-2024 хэлэцүүлгийн үеэр хэлсэн. Энэ бүх боломж харин хил дээр гацмааргүй байгаа талаар тэрбээр онцолсон юм.

Монгол Улсын эдийн засгийг тэлэх, экспортоо нэмэгдүүлэх маш чухал ач холбогдолтой боомтуудын үйл ажиллагаа өнөөдөр хөгжлийн хувьд муу үнэлгээ авч байна. Харин Шинэ сэргэлтийн бодлогын хүрээнд боомтуудын нэвтрэх чадавхыг сайжруулах, зардлыг бууруулах зэрэгт чиглэсэн стратегиудыг эрчимжүүлэх талаар МУ-ын Засгийн газар, Боомтын сэргэлтийн үндэсний хороо, Гадаад харилцааны яам, Далайд гарцгүй хөгжиж буй орнуудын ОУ-ын судалгааны төв болон МҮХАҮТ хамтран зохион байгуулж буй дээрх хэлэцүүлгээр холбогдох талууд санал солилцож санаачилгууд гаргалаа.

Форумд Монгол Улсын сайд Б.Тулга илтгэл тавихдаа “Боомтын сэргэлтийн нэг онцлог нь бизнесийн үйл ажиллагаанд төрийн оролцоог хумьж төр, хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагааг дагаарийн шатад гаргах” гэсэн бөгөөд “Гарж буй санаачилгуудыг Засгийн газар, УИХ-аар шийдвэрлүүлэх, холбогдох байгууллагууд дэмжин ажиллах тогтолцоо энэ форумаар бүрдэнэ гэдэгт итгэж байна” хэмээлээ.

МҮХАҮТ-ын Ерөнхийлөгч Д.Энхтүвшин Монгол Улсын эдийн засгийн идэвхжил хуурай боомтын хөгжлөөс шууд хамааралтайг дурдаад “Манай улсын экспорт ялангуяа, сүүлийн жилүүдэд уул уурхайн бүтээгдэхүүн, тэр дундаа овор ихтэй нурмаг ачааны хэмжээ эрс нэмэгдэж байгаа. ОХУ-д тавигдаж байгаа ОУ-ын хориг арга хэмжээнүүд тээвэр, логистикийн салбарт шинэ сорилтууд бий болгож байна. Энэ үед Засгийн газраас анхаарал хандуулж, тухайлан эрхэлсэн сайд томилж, боомтын зөвлөл бий болгож, дэмжиж байгаад хувийн хэвшлийнхэн талархаж байна” гэсэн. Тэрбээр эдгээрийн үр дүнд илүү бүтээмжтэй, нэвтрэх чадавх илүү сайтай, зардал чирэгдэл багатай боомтуудтай болох хүсэл, шаардлага байгааг онцолсон.

Замын-Үүд, Эрээний авто замын боомт 24 цаг ажиллах боломжтой болж буй.Тэгвэл энэхүү боломжийг хэрхэн үр өгөөжтэй ашиглах нь төр, хувийн хэвшил хэрхэн хамтрахаас шалтгаалах нь.

“БООМТЫН СЭРГЭЛТИЙГ ХАНГАХАД ХУВИЙН ХЭВШЛИЙН ОРОЛЦОО, АСУУДАЛ, ШИЙДЭЛ” ХЭЛЭЛЦҮҮЛГЭЭС ГАРГАХ ЗӨВЛӨМЖИЙН ТӨСӨЛ

Шинэ сэргэлтийн бодлогын Боомтын сэргэлтийн хүрээнд хийгдэж байгаа “Боомтын форум”-д “Боомтын сэргэлтийг хангахад хувийн хэвшлийн оролцоо, асуудал, шийдэл” хэлэлцүүлгээс гаргасан хувийн хэвшлийн санал, зөвлөмжийг нэгтгэн дараах байдлаар хүргүүлсэн байна. Үүнд:

1. Боомт, коридорын тээвэр зохион байгуулалт чиглэлээр:

• АН3 автозамын коридороор дамжин өнгөрөх тээврийг 2 хоногт багтаан тээвэрлэх нөхцөлийг бүрдүүлэх
• Замын-Үүд болон Алтанбулагийн боомтод  хувийн хэвшлийн хөрөнгө оруулалтаар ТИР гарц байгуулах
• Төрийн өмчийн 17 хувийн оролцоотой Тээвэр түншлэл корпорац байгуулж, хөрш орнуудын төрийн өмчид компаниудтай нэг түвшинд харилцах, ачаа тээврийн зах зээлд үндэсний ААН-үүдийн оролцоог хангах
• Замын-Үүд, Улаанбаатар, Сүхбаатарт ачааны төвийг хувийн хэвшлийн хөрөнгө оруулалтаар байгуулах
• Баруун босоо коридорын менежментийг Үндэсний ААН-үүдийн нэгдэл, корпораци гүйцэтгүүлэх

2. Хилийн боомт, коридор, олон улсын тээвэр, зохион байгуулалтын талаар:

• Улс хоорондын ачаа тээврийн С зөвшөөрлийг АТҮТ-д шилжүүлэх, С зөвшөөрлийн олгох ажлын хэсэгт заавал МҮХАҮТ-ын төлөөллийг оролцуулах
  Үндэсний автотээврийн ААН-үүдийг дэмжих худалдаа, тээврийн тогтолцоог бүрдүүлэх
• Ачаа тээврийн тарифийг үнийн өсөлт, инфляцтай уялдуулан тогтооход МҮХАҮТ-ын төлөөллийг заавал оруулах
• Улс хоорондын автотээврийн хэлэлцээрийн уулзалтанд хувийн хэвшил, МҮХАҮТ-ын төлөөллийг заавал оролцуулах, холбогдох журам, дүрэмд өөрчлөлт оруулах
• БНХАУ-д зорчиход хүлээн зөвшөөрөгдөх Автотээврийн даатгалыг бий болгох

3. Хилийн боомтын хөгжилд хувийн хэвшлийн оролцоог хангах чиглэлээр:

• Хилийн Замын-Үүд, Ханги, Гашуунсухайт, Шивээхүрэн, Булган, Бичигт Хавирга боомтод худалдааны танхим байгуулах
• Хилийн боомтын хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөг боловсруулж, гүйцэтгэлийг хариуцах нэгж байгуулах
• Хилийн Шивээхүрэн, Замын-Үүд, Булган, Ханги, Бичигт, Хавирга боомтод ХАА-н экспортын парк байгуулах
• Боомтын мэдээллийн системийг хувийн хэвшлийн хөрөнгө оруулалтаар байгуулах
• Замын-Үүд, УБ хотод хуурай боомт байгуулах

4. Хилийн болон коридорын аялал жуучлалын талаар:

• Баянхошуу боомтод хилийн аялал жуучлалын бүс байгуулах төсөл
• Коридорын аялал жуучлалын төсөл

5. Хууль эрх зүй, бодлогын чиглэлээр:

• МҮХАҮТ-н тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгыг батлуулах (Хувийн хэвшлийн талаар баримтлах бодлого, салбар тус бүрийн бодлого төлөвлөлтийн гүйцэтгэлийг тухайн салбарын мэргэжлийн танхим хариуцах)
• Хилийн боомтын хуулийг батлуулах (Хилийн боомтын газар, хөгжлийн ЕТ, гүйцэтгэлд хувийн хэвшлийн оролцоог бататгах)
• Худалдааны тухай хуулийг батлуулах (Худалдагч, худалдан авагчийн эрх зүй, түүний дотор Монгол Улсын нутаг дэвсгэр дэх тээвэр, тээвэр зууч, логистикийг үндэсний ААН гүйцэтгэх эрхийг баталгаажуулах)
• Тээвэр зуучийн тухай хуулийг батлуулах (ОУ-н тээвэрт төрийн оролцоотой Тээвэр түншлэл корпорац байгуулах, хөрш орны төрийн өмчит компаниудтай ижил түвшинд харилцах эрхийг баталгаажуулах)
• Автотээврийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг батлуулах (Зохион байгуулалттай автотээврийг дэмжсэн, автотээврийн мэргэжлийн байгууллагаар гүйцэтгүүлэх зохицуулалтыг баталгаажуулах)
• ТХХТ-н тухай хуулийн нэмэлт өөрчлөлт оруулах (Хувийн хэвшлийн санаачилсан төсөл, хөтөлбөрийг 6 сарын дотор төрийн байгууллагууд шалган магадлан хэрэгжүүлэх нөхцлийг  баталгаажуулах)
• Хилийн боомтын стратегийг Хилийн тухай хуулийн дагуу Боомтын сэргэлтийн үндэсний хороогоор батлуулах (Хөрөнгө оруулалтаар хилийн боомтыг хөгжүүлэх, тээвэр зохион байгуулалт, менежментэд хувийн хэвшлийн оролцоог бататгасан)