Бүх нийтийн бэлэн байдлын зэрэг тогтоосонтой холбоотой зөвлөмж

Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагаас 2020 оны 03 сарын 12-ны өдөр цар тахал хэмээн тодорхойлсон COVID-19 нь Монгол Улсын Гамшгаас хамгаалах тухай хуулийн 4-р зүйлд заасны дагуу “аюулт үзэгдэл” буюу “гамшиг” гэсэн ойлголтод хамаардаг. 

Харин гамшгийн үеийн бэлэн байдал гэдэг нь гамшиг, аюулын сөрөг үр дагаврыг урьдчилан тооцож, хүний амь нас, эрүүл мэнд, нийгэм-эдийн засгийн аюулгүй, тогтвортой байдлыг хангах зорилгоор авч хэрэгжүүлж байгаа нэгдмэл удирдлага, төлөвлөлт, зохион байгуулалтын цогц арга хэмжээг хэлнэ. Манай улсын хувьд тухайн гамшгийн онцлог, хор аюулын нөхцлөөс шалтгаалан  бэлэн байдлыг “өдөр тутмын бэлэн байдал”, “өндөржүүлсэн бэлэн байдал”, “бүх нийтийн бэлэн байдал” гэсэн 3 зэрэгт ангилан, гамшгаас хамгаалах дэглэм тогтоодог. 

Өчигдөр буюу 2020 оны 11-р сарын 11-ний өдөр Монгол Улсын Засгийн газрын “Бүх нийтийн бэлэн байдлын зэрэгт шилжүүлэх тухай” 178 дугаар тогтоолыг баталсантай холбогдуулан Монголын Үндэсний Худалдаа Аж Үйлдвэрийн Танхимаас дараах зөвлөмжийг иргэд, бизнесийн байгууллагуудад хүргүүлж байна. Үүнд: 

Хязгаарлалтын дэглэм

Доорх хүснэгтэд дурдсанаас бусад аж ахуйн нэгж, байгууллага 2020.11.12-ны 06.00 цагаас 2020.11.17-ны 06.00 цаг хүртэл үйл ажиллагаа хязгаарлах:

Хязгаарлалтад үл хамаарах үйл ажиллагаа

1. Эрчим хүчээр хангах үйл ажиллагаа
2. Хүнсний үйлдвэрлэл, худалдаа, түгээлтийн үйл ажиллагаа
3. Газрын тосны бүтээгдэхүүн, түлшний хангамж, түгээлт, тээвэрлэлтийн үйл ажиллагаа
4. Хот, суурины ус хангамж, ариутгах татуургын ашиглалтын үйл ажиллагаа
5. Эрүүл мэндийн байгууллага, эм, эмнэлгийн хэрэгсэл ханган нийлүүлэх үйл ажиллагаа
6. Банкны төлбөр, тооцооны үйл ажиллагаа
7. Хэвлэл мэдээлэл, харилцаа холбоо, шуудангийн үйл ажиллагаа
8. Тусгайлсан чиг үүрэг бүхий байгууллагын үйл ажиллагаа 
9. Улсын онц чухал болон стратегийн ач холбогдол бүхий обьект, байгууллагын үйл ажиллагаа 
10. Шүүх, прокурорын үйл ажиллагаа
11. Оршуулгын үйл ажиллагаа

Тайлбар:

• Гамшгаас хамгаалах тухай хуулийн 4.1.23-т “хязгаарлалтын дэглэм” гэж засаг захиргаа, нутаг дэвсгэр, голомтын бүсэд гамшгаас хамгаалах үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэх зорилгоор .... хуулийн этгээдийн үйл ажиллагаа ...-г хязгаарлахыг ойлгох ба мөн хуулийн 10.4.4-т гамшгаас хамгаалах өндөржүүлсэн бэлэн байдлын зэрэгт шилжүүлсэн үед хязгаарлалтын дэглэм тогтоох арга хэмжээг авч хэрэгжүүлэхээр хуульчилсан. Бүх нийтийн бэлэн байдлын зэрэгт шилжүүлсэн үед өдөр тутмын болон өндөржүүлсэн бэлэн байдлын бүх арга хэмжээг бүхэлд нь хэрэгжүүлдэг тул дээр дурдснаас бусад хуулийн этгээдийн үйл ажиллагаанд хязгаарлалт тогтоосон гэж ойлгоно. 
• Энэхүү хязгаарлалтын дэглэм нь зөвхөн халдвар тархахаас урьдчилан сэргийлэх зорилготой тул гэрээр гүйцэтгүүлэх боломжтой ажлыг хугацааны эцэст тодорхой үр дүн гаргахаар тохирох, даалгах, ажил үүргийг хуваарилах, цахим суваг ашиглан ажил хэргийг үргэлжлүүлэх бүрэн боломжтой. 

Хуулийн этгээдийн нийтлэг үүрэг

Энэ удаагийн бэлэн байдлын зэрэгт шилжүүлсэн хугацаа сунгагдахыг үгүйсгэх боломжгүй тул Гамшгаас хамгаалах тухай хуулиар хуулийн этгээдэд хүлээлгэсэн дараах нийтлэг үүргийг цаашид биелүүлж, хэрэгжүүлэхийг анхаарах:

• гамшгаас хамгаалах төлөвлөгөө баталж хэрэгжүүлэх /жишээг хавсралтаар үзүүлэв/;
• гамшгаас хамгаалах хууль тогтоомж, эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтнаас гаргасан шийдвэрийг хэрэгжүүлэх;
• үйл ажиллагааны онцлогт нийцүүлэн шаардлагатай үед ажиллах тусгай баг байгуулах, шаардлагатай техник, материал, нэг бүрийн хамгаалах хэрэгслээр хангах, зарлан мэдээлэл дамжуулах нөхцөлийг бүрдүүлэх;
• тусгай баг болон ажилтныг гамшгаас хамгаалах үйл ажиллагаанд сургаж бэлтгэх, бэлэн байдлыг хангах;
• гамшгийн эрсдэлийн үнэлгээ хийлгэх, эрсдэлийг бууруулах арга хэмжээг өөрийн хөрөнгөөр хэрэгжүүлэх, холбогдох даатгалд хамрагдах;
• гамшгаас хамгаалах нөөц бүрдүүлэх, зориулалтын дагуу захиран зарцуулах;
• гамшгаас хамгаалах үйл ажиллагаа, гамшиг болон аюулын нөхцөл байдлын тухай мэдээг байгууллагын удирдлага болон онцгой байдлын байгууллагад цаг тухайд нь хүргэх, шаардлагатай бичиг баримт, бодит мэдээллээр хангах;
• гамшиг, гамшгийн онцгой нөхцөл байдал болон аюулын үед өөрийн байгууллагын хэрэгцээнд ашиглах барилга байгууламж, хоргодох байрыг төхөөрөмжлөх, шаардлагатай тохиолдолд хүн амд ашиглуулах;
• гамшгийн үед бараа, үйлчилгээний үнийн хөөрөгдөл, зохиомол хомсдол үүсгэхгүй байх.

Бэлэн байдлын зэрэг ба зардал 

• Гамшгаас хамгаалах тухай хуулийн 51.2 дахь хэсэгт заасны дагуу гамшгаас хамгаалах, эрсдлийг бууруулах арга хэмжээний зардалд хуулийн этгээд тухайн жилийн үйлдвэрлэл, үйлчилгээний зардлын 1.5 хувиас доошгүй хэмжээний хөрөнгийг төлөвлөж зарцуулна. 
• Мөн хуулийн 51.4 дэх хэсэгт заасны дагуу гамшгаас хамгаалах арга хэмжээний зардлыг хуулийн этгээд өөрөө хариуцана. 

МОНГОЛЫН ҮНДЭСНИЙ ХУДАЛДАА АЖ ҮЙЛДВЭРИЙН ТАНХИМ